Beschrijving

Overeenkomst van opdracht is te omschrijven als een soort vangnetregeling voor overeenkomsten welke niet verder als bijzondere overeenkomst in Boek 7 BW zijn geregeld, maar daar doorgaans wel op lijken. Met name de overeenkomst van opdracht, de lastgevingsovereenkomst en de bemiddelingsovereenkomst hebben binnen de verzameling van bijzondere overeenkomsten in het zevende boek van het BW een algemeen karakter. Toch ziet men dat deze ‘algemene’ bijzondere overeenkomsten maar zelden worden aangeboden in masterprogramma’s op een wijze zoals het algemene overeenkomstenrecht van Boek 6 BW wel verplichte stof is in alle bachelorprogramma’s.

In dit boek zijn niet alleen de overeenkomst van opdracht, de lastgevingsovereenkomst en de bemiddelingsovereenkomst zoals geregeld in de afdelingen 7.7.1-7.7.3 BW nader geanalyseerd, maar worden deze ook voorzien van voorbeelden en schema’s in een breder perspectief geplaatst. Deze publicatie is bedoeld als leerboek en naslagwerk voor masterstudenten en juridische professionals die zich een beeld willen vormen van de werkingsomvang alsmede de mogelijkheden en de beperkingen van de overeenkomst van opdracht, de lastgevingsovereenkomst en de bemiddelingsovereenkomst zoals deze in het BW zijn geregeld.

Inhoudsopgave

1 De historische achtergrond en de totstandkoming van de huidige regeling

1.1 Plaatsbepaling en nadere inkadering

1.2 De Romeinsrechtelijke bron van de overeenkomst van opdracht

1.3  Van Corpus naar Burgerlijk Wetboek

1.4 Van oud BW naar nieuw BW

2 De huidige regeling in het Burgerlijk wetboek

2.1 Contractspartijen

2.2 Beroep en bedrijf

2.2.1 Kort historisch perspectief

2.2.2 Waarom onderscheid?

2.2.3 De grenzen van het onderscheid

2.3.1 De verschillende gezichtspunten bij elkaar gebracht / 26

2.2.4 De relatie van de begrippen ‘bedrijf’ en ‘beroep’ met het begrip ‘onderneming’

2.2.5 De relatie van de beroepsbeoefenaar met titel 7.7 BW, klassieke beroepsbeoefenaren en nieuwe beroepsbeoefenaren

3 Structuur en algemene kenmerken van titel 7.7 BW

3.1 Genus en species

3.2 Basisregeling

3.3 De uitschakelbepaling

3.4 Regelend recht

3.5 Geen consistente structuur

3.6 Nieuwe grondstructuur voor diensten

4 Opdracht in het algemeen

4.1 Algemene kenmerken van de overeenkomst van opdracht

4.1.1 Consensuele overeenkomst

4.1.2 Vangnetregeling

4.1.2.1 Niet in dienstbetrekking

4.1.2.2 Geen stoffelijk werk

4.1.2.3 Geen bewaarneming

4.1.2.4 Geen uitgeefovereenkomst

4.1.2.5 Geen vervoersovereenkomst

4.1.2.6 De relatie met de uitschakelbepaling

4.2 Overige juridisch relevante onderscheidingen

4.2.1 Feitelijke handelingen en rechtshandelingen

4.2.2 Vermogensrechtelijke belangen en persoonlijke belangen

4.2.3 In wiens belang?

4.2.4 De verbindende werking van de overeenkomst; pacta sunt servanda?

4.2.5 Dienstverrichting versus dienstverlening

4.3 Einde van de opdracht

4.3.1 Schematische weergave van de regeling

4.3.2 Regeling op drie niveaus

4.3.3 Voor opzegging is geen vormvoorschrift vereist

4.3.4 De dood van de opdrachtnemer

4.3.5 De dood van de opdrachtgever

4.3.6 Pluraliteit van opdrachtgevers of opdrachtnemers

5 De wederzijdse verplichtingen die voortvloeien uit de overeenkomst van opdracht

5.1De zorgplicht van de opdrachtnemer

5.1.1 De strekking en reikwijdte van art. 7:401 BW

5.1.2 De inhoud van de overeenkomst

5.1.3 Aanwijzingen van de opdrachtgever

5.1.4 De verplichting tot het vooropstellen van het belang van de opdrachtgever

5.1.5 De plicht tot het vermijden van belangentegenstellingen

5.1.6 Waarborgplichten

5.1.7 De plicht tot het spontaan handelen ten behoeve van de opdrachtgever

5.1.8 De deskundigheid van de opdrachtnemer

5.1.9 De opdrachtnemer die zichzelf aanbiedt

5.1.10 De omstandigheden waaronder de opdracht moet worden vervuld

5.1.11 De opdrachtnemer handelt om niet

5.1.12 Postcontractuele verplichtingen

5.2 De plicht van de opdrachtnemer om de aanwijzingen van de opdrachtgever op te volgen

5.2.1 Indien de opdrachtnemer zich niet aan de aanwijzingen van de opdrachtgever wenst te houden

5.2.2 Schadevergoeding wegens opzegging door de opdrachtnemer

5.2.3 De kosten die extra aanwijzingen met zich brengen

5.2.4 Regelend recht

5.3 De informatieplicht van de opdrachtnemer

5.3.1 De verplichting om de opdrachtgever in kennis te stellen van de voltooiing van de opdracht

5.4 De verantwoordingsplicht van de opdrachtnemer

5.5 De rekenplicht van de opdrachtnemer

5.5.1 Regelend recht

5.5.2 Sancties

5.6 De plicht om aan de opdrachtgever af te dragen wat de opdrachtnemer uit hoofde van de overeenkomst van opdracht voor de opdrachtgever onder zich heeft

5.6.1 Retentierecht

5.7 De plicht van de opdrachtnemer om de opdracht in beginsel zelf uit te voeren

5.7.1 Uitvoering door een ander dan de opdrachtnemer, aansprakelijkheid in de nakoming op grond van art. 6:74 e.v. BW

5.7.2 Algemene aansprakelijkheid van de opdrachtnemer op grond van art. 6.162 BW, inleiding

5.7.2.1 Aansprakelijkheid voor hulpzaken

5.7.2.2 Aansprakelijkheid voor hulppersonen

5.7.2.3 Aansprakelijkheid in het geval de dienst om niet wordt verricht

5.8 De zorgplicht van de opdrachtgever

5.9 De plicht van de opdrachtgever om aan de opdrachtnemer een loon te betalen

5.9.1 Loon, inleiding

5.9.2 De wettelijke regeling

5.9.3 De hoogte van het loon

5.9.4 Wanneer is het loon verschuldigd?

5.9.5 No cure, no pay

5.9.6 Gebrekkige prestatie

5.9.7 Redelijk loon bij voortijdig einde van de opdracht

5.9.7.1 No cure, no pay

5.9.7.2 Een ongelukkige uitzondering

5.9.7.3 Geen loon verschuldigd op grond van de wet of het ongeschreven recht

5.9.7.4 Voordeelstoerekening

5.10 De plicht van de opdrachtgever om de onkosten van de opdrachtnemer te vergoeden

5.11 De plicht van de opdrachtgever om de schade die de opdrachtnemer lijdt, te vergoeden

5.12 Samenvatting

6 De overeenkomst van lastgeving in het algemeen

6.1 Het toepassingsbereik van afd. 7.7.2 BW

6.2 Dwingend recht

6.3 De definitie van lastgeving, art. 7:414 BW

6.3.1 Het verrichten van een rechtshandeling

6.3.2 Voor rekening van de lastgever

6.3.3 Het verrichten van de rechtshandeling is verplicht

6.3.4 In eigen naam of in naam van de lastgever, de relatie met volmacht

6.3.4.1 Vertegenwoordiging in het Nederlandse recht: inleiding

6.3.4.2 Directe vertegenwoordiging

6.3.4.3 Middellijke vertegenwoordiging

7 Bijzondere rechten en plichten die voortvloeien uit lastgeving

7.1 Twee of meer lasthebbers

7.2 Belangenverstrengeling

7.2.1 Selbsteintritt

7.2.2 Het dienen van twee heren

7.2.3 De lasthebber als belanghebbende

7.3 De lastgever en de derde met elkaar in contact

7.3.1 Het recht op schadevergoeding van de lastgever, Drittschade

7.3.1.1 Lastgeving of doorverkoop?

7.3.2 Action oblique, de lastgever treedt in de rechten van de lasthebber

7.3.2.1 Voor overgang vatbare rechten

7.3.3 Action directe, directe actie van de derde op de lastgever

7.4 Privatieve last

7.4.1 De BUMA-clausule

7.5 Het einde van de lastgeving

7.5.1 Opzegging door de lastgever

7.5.2 Opzegging door de lasthebber

7.6 Terugkoppeling, de wederzijdse plichten die voortvloeien uit een lastgevingsovereenkomst

8 De bemiddelingsovereenkomst

8.1 Definitie en karakter

8.2 Dossierplicht

8.3 Het recht op loon

8.3.1 No cure, no pay

8.3.2 Causaal verband als eis voor aanspraak op loon

8.3.3 De totstandkoming van de overeenkomst

8.3.4 De hoogte van het loon

8.4 De opdrachtgever gaat de overeenkomst niet aan

8.5 Voortijdig einde van de overeenkomst

8.6 De schakelbepaling van art. 7:427 BW

8.7 Het vergoeden van de onkosten

8.8 De wederzijdse plichten die voortvloeien uit de bemiddelingsovereenkomst

9 Schematische samenvattingen

9.1 De plichten die voortvloeien uit de overeenkomst van opdracht, lastgeving en bemiddeling

9.2 Regelend recht of dwingend recht?

Lijst van verkort aangehaalde en geraadpleegde literatuur

Lijst van jurisprudentie waarnaar wordt verwezen

Wettekst van afd. 7.7.1 tot en met 7.7.3 BW

Over de auteur

Mr. dr. A.H. (Ton) Lamers is als onderzoeker verbonden aan de ArtEZ hogeschool en de Stichting Mercatura Honesta. Daarnaast heeft hij een zelfstandige rechtspraktijk.