Beschrijving

Dit boek is de handelseditie van het proefschrift met de titel: De privaatrechtelijke en publiekrechtelijke positie van de verzekeringstussenpersoon en de gevolmachtigde agent, hun rol in het financiële dienstverleningsproces en de voor hen geldende gedragsnormen, waarop de auteur op 2 september 2011 promoveerde aan de Open Universiteit.

Verzekeringstussenpersonen hebben een ontwikkelingsgang doorgemaakt. Aanvankelijk waren zij handelsagenten, die voor hun principaal verzekeringen aan de man brachten. Slaagden zij erin om een verzekering te sluiten, dan ontvingen zij van de verzekeraar provisie – een transactieafhankelijke en volumegerelateerde beloning. Thans acteert een verzekeringstussenpersoon als opdrachtnemer van zijn klant en wordt hij in veel gevallen voor zijn dienstverlening rechtstreeks beloond door de klant. Dit in tegenstelling tot een gevolmachtigd agent, die handelt namens de verzekeraar en door deze in de vorm van tekencommissie wordt beloond voor de aan hem uitbestede werkzaamheden.

Voor verzekeringstussenpersonen en gevolmachtigd agenten geldt sinds 1 januari 2006 een toezicht-regime. Met name voor eerstgenoemde categorie van financiëledienstverleners betekent dit dat zij sindsdien met een tsunami van nieuwe wet- en regelgeving zijn geconfronteerd. Voor gevolmachtigd agenten heeft de wetgever nieuwe, ingrijpende voorschriften in petto.

De privaatrechtelijke en publiekrechtelijke positie van verzekeringstussenpersonen en gevolmachtigd agenten vormde voor De Jong het vertrekpunt voor een heldere beschrijving van hun rol in het financiëledienstverleningsproces en de daarbij in acht te nemen publiekrechtelijke regels. Volgens de auteur is een deel van deze regels overbodig, omdat het privaatrecht adequate regels bevat.

Inhoudsopgave

Afkortingen

Literatuurlijst

Voorwoord

1 Richtlijn verzekeringsbemiddeling/recente ontwikkelingen

1.1 Inleiding

1.1.1 EU-Richtlijn verzekeringsbemiddeling

1.2 Europese regelgeving

1.2.1 Wijze van implementatie

1.2.1.1 Implementatie Richtlijn verzekeringsbemiddeling

1.2.1.2 Dispariteiten ondanks implementatie

1.2.2 Insurance Mediation Directive 2 (IMD2)

1.3 De verzekeringstussenpersoon

1.3.1 Bemiddelen

1.3.1.1 Bemiddelen in privaatrechtelijke zin

1.3.1.2 Bemiddelen in publiekrechtelijke zin

Jurisprudentie

1.3.2 Beloningsaspecten

1.3.2.1 Extra maatregelen

Excessieve directe beloning

Verbod op bonusprovisies

Beloning gevolmachtigd agenten

2 De verzekeringstussenpersoon nader beschouwd

2.1 Inleiding

2.2 De verzekeringstussenpersoon

2.2.1 Richtlijn verzekeringsbemiddeling

2.2.2 Wet op het financieel toezicht

2.3 Overeenkomst van opdracht

2.3.1 Bemiddelingsovereenkomst

2.3.2 Lastgeving

2.3.3 Selbsteintritt/dienen van twee heren

2.4 Veranderingen

2.5 Zorgplicht

2.5.1 Belangenbescherming

2.5.2 Zorg van een goed opdrachtnemer

2.5.3 Open norm

2.5.4 Beoordelingscriterium

2.5.5 Het zorgplichtkader

2.5.6 Jurisprudentie

3 Portefeuillerecht, een privaatrechtelijke paragraaf in de Wft

3.1 Inleiding

3.1.1 Verbonden bemiddelaar

3.1.2 Gebonden/ongebonden bemiddelaar

3.2 Rechtsverhouding

3.2.1 Samenwerkingsovereenkomst

3.2.2 Agentuurovereenkomst

3.2.3 Distributieovereenkomst

3.2.4 Bemiddelingsovereenkomst

3.3 Portefeuille

3.3.1 Het begrip ‘portefeuille’

3.3.2 Overdraagbaarheid van de portefeuille

3.3.3 Contractoverneming

3.4 Het portefeuillerecht

3.4.1 Portefeuilleoverdracht

3.4.2 Intermediairwijziging

3.4.3 In eigen beheer nemen

3.4.4 Consumentenbelang

3.5 Het recht op premie-incasso

3.5.1 Ontheffing premie-incasso

3.6 Vrijstellingen

3.6.1 Verbonden bemiddelaar/aangesloten onderneming

3.6.2 Vrijstellingsregeling Wft

3.6.3 Reikwijdte Wft

4 Provisie, van verplichting naar verbod?

4.1 Van handelsagent naar opdrachtnemer

4.2 Publiekrechtelijke regelgeving

4.2.1 Toezichtregime

4.3 Beloningstransparantie

4.4 Inducementnorm

4.4.1 Provisieverbod

4.4.2 Adviser charging

4.5 Dienstverleningsdocument

4.6 Slotopmerkingen

5 Publiekrechtelijke zorgplichten voor verzekeringstussenpersonen

5.1 Inleiding

5.2 Zorgvuldige dienstverlening

5.2.1 Aan informatie te stellen eisen

5.2.2 Precontractuele informatieplichten

5.2.2.1 Art. 4:20 Wft

5.2.2.2 Art. 4:73 Wft

5.2.3 Informatie-inwinverplichting

5.3 Handhaving

5.3.1 Handhavingsinstrumenten

5.3.1.1 Nieuw boetestelsel

5.3.2 Boetebesluiten

5.3.2.1 Informatie-inwinverplichting

5.3.2.2 Jurisprudentie

5.4 Verhouding tussen regelcomplexen

5.4.1 Civielrechtelijke gevolgen

5.4.1.1 Aantastbaarheid rechtshandelingen

5.4.1.2 Doorwerking

5.5 Ter afsluiting

6 De gevolmachtigd agent, een bijzondere figuur – óók in de Wft

6.1 Inleiding

6.1.1 Vestigingsregeling

6.1.2 Wet financiële dienstverlening

6.1.3 Wet op het financieel toezicht

6.2 Verlenen van de volmacht

6.2.1 Register

6.2.2 Modelvolmacht

6.2.2.1 Beperkingen

6.2.2.2 Aangesloten onderneming

6.3 Vergunning

6.3.1 Uitzonderingen

6.3.2 Ontheffingen

6.3.3 Vrijstellingen

6.3.4 Vergewisplicht

6.4 Uitbesteding

6.4.1 Regeling uitbesteding verzekeraars

6.4.2 Uitbesteding onder het Wft-regime

6.4.2.1 Gedragstoezicht

6.5 Beëindiging van de volmacht

6.5.1 Beheer en afwikkeling

7 Een gevolmachtigd agent adviseert niet en bemiddelt evenmin

7.1 Korte historische schets

7.1.1 Wet Assurantiebemiddeling

7.1.2 Wet assurantiebemiddelingsbedrijf

7.1.3 Wet financiële dienstverlening

7.2 Wet op het financieel toezicht

7.2.1 Optreden als gevolmachtigd agent

7.2.1.1 Rol van de gevolmachtigd agent

7.2.1.2 Positie van de gevolmachtigd agent

7.2.1.3 Nevenactiviteiten

7.2.2 Bemiddelen

7.2.3 Adviseren

7.3 Conclusie

Samenvatting

Rechtspraakregister

Trefwoordenregister

Summary

Over de auteur

Cees de Jong is onafhankelijk consultant en adviseert spelers in de verzekeringsmarkt over toezicht-gerelateerde zaken. Hij is als onderzoeker verbonden aan het UvA Amsterdam Centre for Insurance Studies (ACIS) en is lid van de Raad van Advies van de opleiding Master Verzekeringskunde van de Universiteit van Amsterdam.