Beschrijving

De pensioenvoorziening neemt een bijzondere positie in bij de overgang van een onderneming. Waar werknemers belang hebben bij het behoud en de continuïteit van de pensioenvoorziening, kan de overgang van een onderneming juist discontinuïteit tot gevolg hebben. De met de overgang van een onderneming gepaard gaande wijzigingen in ondernemingsstructuren en verschuivingen in de activiteiten van ondernemingen, hebben vaak gevolgen voor de mogelijkheid tot (blijvende) aansluiting bij een bedrijfstakpensioenfonds of voor de deelneming in een pensioenvoorziening voor een concern. Indien vrijstelling is verkregen in de verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds, is een voor de praktijk belangrijke vraag of na de overgang van een onderneming die vrijstelling behouden kan blijven. De pensioenvoorziening vertegenwoordigt ook een heel zwaar wegende financiële factor. Voor de verkrijger van een onderneming is het van essentieel belang om te weten in welke mate de pensioenvoorziening van de overgenomen onderneming is gefinancierd. Kort gezegd is de vraag of er een tekort of een overschot is en welke plichten of rechten daaruit nog voor de verkrijgende onderneming kunnen voortvloeien. De spelregels die hierbij gelden zijn een mixture van arbeidsrecht, bijzondere pensioenwetgeving en pensioentechniek. Dit gevoegd bij de grote diversiteit in pensioenvoorzieningen in Nederland, betekent dat de behandeling van pensioenvraagstukken in relatie tot de overgang van een onderneming individueel maatwerk vergt. Dit boek – dat hoofdzakelijk vanuit juridische optiek is geschreven – wil daarbij een gids zijn.

Inhoudsopgave

Voorwoord 9

1 Inleiding 11

2 Pensioenvoorzieningen 13

2.1 Het Nederlandse pensioenstelsel. Drie-lagen-stelsel 13

2.2 Kernwetten 14

2.3 De pensioentoezegging/pensioenovereenkomst 16

2.4 De verplichtstelling van deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds 19

2.5 Soorten pensioenregelingen. Voorwaardelijke en onvoorwaardelijke toezeggingen 22

2.6 De fiscale behandeling van pensioenen 25

2.7 De uitvoering van een pensioenvoorziening 27

2.8 Deelnemers – Gelijke behandeling – Keuringverbod 28

2.9 Afstandsverklaring 31

2.10 Medezeggenschap en wijziging 32

2.11 Vrijstelling van deelneming aan het bedrijfstakpensioenfonds 33

2.12 Premiebetaling 35

2.13 Rechten bij ontslag en waardeoverdracht 37

2.14 Arbeidsongeschiktheid 39

2.15 Overlijden 40

2.16 Toezicht 41

3 Bedrijfsoverdracht 43

3.1 Overgang pensioenrechten 43

3.1.1 Vervallen pensioenuitzondering 43

3.1.2 Behoud pensioenrechten 44

3.1.3 Het begrip pensioen 44

3.2 Continuering regeling, niet van uitvoering 46

3.2.1 Ongewijzigde voortzetting pensioenregeling 46

3.2.2 De pensioenuitvoerder en voortzetting wijze van uitvoering 47

3.2.2.1 De B-polis 47

3.2.2.2 Ondernemingspensioenfonds 48

3.2.2.3 Verplicht bedrijfstakpensioenfonds 49

3.3 Anciënniteit 50

3.4 Hoofdelijke verbondenheid 51

3.5 Wijziging na overgang en premievoorbehoud 51

3.6 Uitzonderingen 52

3.6.1 Situatie 1 Keuze-uitzondering: de verkrijger doet aan de overgenomen werknemer dezelfde pensioentoezegging die hij voor de overgang aan zijn eigen werknemers heeft gedaan (artikel 7:664, lid 1, sub a) 52

3.6.2 Situatie 2 Wet Bpf-uitzondering: de verkrijger neemt verplicht deel in een bedrijfstakpensioenfonds en de overgenomen werknemer gaat in dat fonds deelnemen (artikel 7:664, lid 1, sub b) 54

3.6.3 Situatie 3 CAO-uitzondering: bij CAO of regeling van een bevoegd bestuursorgaan wordt afgeweken van de hoofdregel (artikel 7:664, lid 1, sub c) 54

3.6.4 Situatie 4 Continuering verplichtstelling: voor en na de overgang geldt dezelfde verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds (artikel 7:664, lid 2) 55

3.7 Bij overdrager geldt geen pensioenvoorziening. Uitbreiding pensioentoezegging verkrijger 55

3.7.1 Vermoeden pensioentoezegging door verkrijger 55

3.7.2 Parallel met CAO 57

3.7.3 Verhouding tot vermoeden artikel 2, lid 2 PSW 58

3.7.4 Werking in tijd 59

3.8 Overzicht van pensioensituaties bij bedrijfsoverdracht 60

4 Aandelenoverdracht 65

4.1 Continuïteit arbeidsverhouding en pensioentoezegging 65

4.2 Gevolgen voor pensioenuitvoerder 65

4.2.1 B-polis met verzekeraar 65

4.2.2 Aansluiting bij ondernemingspensioenfonds 66

4.2.3 Verplichte aansluiting bij bedrijfstakpensioenfonds 66

5 Juridische fusie 69

5.1 Overgang onder algemene titel 69

5.2 Gelijkstelling met bedrijfsoverdracht 69

5.3 Verplichtstelling van deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds 70

6 Doorstart 71

6.1 Geen voortzetting pensioenvoorziening 71

6.2 Verplichte bedrijfstakpensioenfondsen 71

7 Continuïteit van de pensioenvoorziening 73

7.1 Overdrachtsvorm en feiten betreffende de pensioenvoorziening van belang 73

7.2 Voortzetting aansluiting werkgever bij pensioenfonds 74

7.3 Voortzetting deelneming door werknemer 75

7.4 Het inlooprisico 76

7.5 Herverzekering ondernemingspensioenfonds 76

7.6 De samenstelling van het bestuur 78

8 Waardeoverdracht. Het surplus 79

8.1 De betekenis van waardeoverdracht 79

8.1.1 Pensioenbreuk 79

8.1.2 Waardeoverdracht 79

8.1.3 Inkoop volgens regels overnemende pensioenuitvoerder 80

8.1.4 Instemming rechthebbende op pensioen 81

8.2 Het recht op waardeoverdracht 82

8.2.1 Algemeen 82

8.2.2 Eis van individuele beëindiging 82

8.3 Vrijwillige waardeoverdracht 83

8.3.1 Algemeen. Collectief einde deelneming 83

8.3.2 Toepassing bij overgang van een onderneming 84

8.3.3 Verschillende vrijwillige waardeoverdrachten 84

8.3.4 Overdracht verzekeringnemerschap 86

8.4 Het overschot of tekort 87

8.4.1 Algemeen 87

8.4.2 Rechtspraak 87

8.4.3 Tekort 89

9 Verplichte bedrijfstakpensioenfondsen en continuïteit van de vrijstelling 91

9.1 Werkingssfeer 91

9.2 Het verkrijgen van een vrijstelling 91

9.3 Behoud van vrijstelling? 93

9.3.1 Inleiding 93

9.3.2 Het begrip fusie 93

9.3.3 Aandelenoverdracht 94

9.3.4 Fusie (Juridische fusie en bedrijfsoverdracht) 94

9.3.4.1 Uitgangspunten 94

9.3.4.2 De verschillende situaties 95

10 Aandachtspunten voor overnamecontract 99

Algemeen pensioen en wat met pensioen in verband staat 99

Pensioen en overgang van een onderneming 101

Documenten 101

Bijlagen 103

I Burgerlijk Wetboek Boek 7 Afdeling 8. Rechten van de werknemer

bij overgang van een onderneming 105

II Pensioen- en spaarfondsenwet 107

III Regelen verzekeringsovereenkomsten PSW 115

IV Wet verplichte deelname in een bedrijfstakpensioenfonds 2000 119

V Vrijstellingsbesluit Wet Bpf 2000 121

VI Regeling Taakafbakening Pensioenfondsen 133

VII Besluit reken- en procedureregels recht op waardeoverdracht 137

§1 Begripsomschrijvingen 137

§2 Procedure 138

§3 Rekenregels 139

§4 Slotbepalingen 140

VIII Wet op de medische keuringen 141

Jurisprudentieregister 143

Trefwoordenregister 145

Over de auteur(s)

Prof. mr. E. Lutjens is advocaat bij van Mens & Wisselink Advocaten, Amsterdam en bijzonder hoogleraar Pensioenrecht aan de Vrije Universiteit Amsterdam.